Xây dựng sản phẩm du lịch có giá trị cao từ Di sản thế giới Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Nghị quyết đánh giá, sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2017, nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của du lịch đã có chuyển biến tích cực; cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; thị trường được mở rộng; hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, sản phẩm, nguồn nhân lực, quảng bá, xúc tiến và chuyển đổi số có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên, du lịch vẫn phát triển chưa thực sự bền vững, chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế. Sản phẩm còn thiếu chiều sâu và sức sáng tạo, giá trị gia tăng chưa cao; năng lực quản trị điểm đến, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chất lượng dịch vụ còn hạn chế; liên kết ngành, liên vùng chưa đồng bộ, trong khi những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực chưa được tháo gỡ kịp thời.

Du khách trải nghiệm chèo thuyền kayak khám phá cảnh quan thiên nhiên tại Di sản thế giới Vịnh Hạ Long

Từ thực tiễn đó, Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản tư duy và phương thức phát triển du lịch, chuyển mạnh từ mô hình dựa vào số lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và tính bền vững. Văn hóa được xác định là nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành những động lực quan trọng của quá trình phát triển. Du lịch không được nhìn nhận như một ngành kinh tế đơn lẻ mà phải được phát triển theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, có khả năng lan tỏa và tạo động lực cho thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số, kinh tế đêm và nhiều lĩnh vực khác.

Một điểm quan trọng của Nghị quyết là xác định phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, còn Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng. Cùng với đó là yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng, xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, thuận lợi và huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế cho phát triển du lịch. Cách tiếp cận này đặt du lịch trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết đặt mục tiêu phát triển du lịch Việt Nam theo hướng chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa và có giá trị gia tăng cao, đủ sức cạnh tranh ở khu vực và quốc tế. Đến năm 2030, du lịch được định hướng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10 - 12% GDP; phấn đấu đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, với tổng thu từ khách du lịch đạt 80 - 90 tỷ USD. Nghị quyết đồng thời định hướng hình thành 3 cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm và 20 khu du lịch quốc gia, cùng hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu và nền tảng số du lịch quốc gia.

Tầm nhìn đến năm 2045, du lịch Việt Nam được định hướng phát triển hiện đại, bền vững, khẳng định vai trò là động lực của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp từ 14 - 15% GDP, thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới và trở thành điểm đến hấp dẫn, chất lượng cao, đẳng cấp, mang đậm bản sắc Việt Nam; phấn đấu đón 70 triệu lượt khách quốc tế. Đây là bước phát triển từ mục tiêu xây dựng ngành kinh tế mũi nhọn sang xây dựng một ngành du lịch có năng lực cạnh tranh quốc tế và sức lan tỏa lớn đối với nền kinh tế.

Để thực hiện các mục tiêu trên, Nghị quyết đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn, trước hết là đổi mới tư duy và nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của du lịch; hoàn thiện thể chế, chính sách và tạo đột phá trong huy động nguồn lực; phát triển hạ tầng đồng bộ và hình thành các trung tâm du lịch có sức cạnh tranh cao; phát triển thị trường và sản phẩm du lịch chất lượng cao, nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch. Nghị quyết đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng kết nối đa phương thức, thu hút các nhà đầu tư chiến lược, phát triển các tổ hợp du lịch - văn hóa - thể thao - giải trí - mua sắm, các trung tâm nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, vui chơi giải trí và các mô hình kinh tế đêm.

Đáng chú ý, Nghị quyết đặt yêu cầu nghiên cứu cơ chế chuyển hóa giá trị tài nguyên du lịch thành nguồn lực phát triển, đồng thời tăng cường các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, tín dụng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, du lịch xanh và phát triển bền vững. Chính sách thị thực, nhập cảnh, phát triển khách lưu trú dài ngày, khách có khả năng chi tiêu cao cũng được đặt trong tổng thể giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế thay vì chỉ tập trung vào tăng số lượng khách. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo thị trường, phát triển các sản phẩm dựa trên lợi thế khác biệt về văn hóa, di sản, cảnh quan thiên nhiên và ẩm thực Việt Nam.

Có thể thấy, điểm nổi bật của Nghị quyết số 26-NQ/TW là sự chuyển đổi mạnh về tư duy phát triển du lịch: từ khai thác tài nguyên sang tạo ra giá trị; từ tăng trưởng số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng; từ phát triển riêng lẻ sang liên kết hệ sinh thái; từ quản lý truyền thống sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu; từ khai thác đơn thuần sang bảo tồn, chuyển hóa và phát huy giá trị văn hóa, di sản, cảnh quan thành sản phẩm và nguồn lực phát triển. Đây cũng là cơ sở quan trọng để các địa phương đổi mới cách tiếp cận trong xây dựng sản phẩm, xúc tiến quảng bá, thu hút doanh nghiệp và tổ chức không gian du lịch theo hướng liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị kinh tế từ tài nguyên văn hóa, thiên nhiên.

Đối với các địa phương, tinh thần của Nghị quyết đặt ra yêu cầu không chỉ bảo tồn và giới thiệu tài nguyên du lịch mà phải chủ động biến tài nguyên thành sản phẩm, sản phẩm thành trải nghiệm và trải nghiệm thành giá trị kinh tế, đồng thời bảo đảm lợi ích của cộng đồng và tính bền vững của điểm đến. Đây là định hướng có ý nghĩa đặc biệt đối với những địa phương giàu tài nguyên văn hóa, di sản, làng nghề, lễ hội, ẩm thực và cảnh quan tự nhiên, bởi giá trị của tài nguyên chỉ thực sự được phát huy khi được kết nối với thị trường, doanh nghiệp, hạ tầng, công nghệ và nhu cầu của du khách.

Nguyễn Đức Thành