Trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định: Thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia gắn với phát triển du lịch văn hóa. Nghị quyết đã tạo động lực để tỉnh Bắc Ninh sau sắp xếp tái cấu trúc không gian phát triển, tạo tiền đề để ngành du lịch chuyển mình trở thành một điểm đến có tính kết nối cao, giàu bản sắc và sức cạnh tranh mạnh mẽ. Du lịch Bắc Ninh đang đứng trước cơ hội lớn để khai thác hiệu quả các giá trị di sản văn hóa, phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng và từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế dịch vụ quan trọng của địa phương.
Nâng cao vị thế, cộng hưởng tài nguyên du lịch
Tỉnh Bắc Ninh hiện có diện tích 4.718,6 km2 quy mô dân số trên 3,619 triệu người, năm 2025 tổng sản phẩm ở mức 2 con số và đứng thứ 5 cả nước. Với vị trí địa lý chiến lược, gần Thủ đô Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn, cùng với hệ thống giao thông được đầu tư đồng bộ và lợi thế sắp tới từ sân bay quốc tế Gia Bình, đã tạo ra một nền tảng vững chắc để Bắc Ninh định vị thương hiệu trên bản đồ kinh tế, văn hoá, chính trị của cả nước. Bắc Ninh ngày nay mang trong mình sức mạnh tổng hợp của một vùng đất phên dậu phía Bắc, vùng văn hoá Kinh Bắc địa linh nhân kiệt.
Sau sáp nhập, nguồn tài nguyên du lịch của Bắc Ninh đa dạng, phong phú về loại hình, đặc sắc về giá trị và có tính bổ trợ cho nhau để phát triển sản phẩm dịch vụ du lịch, từ các giá trị văn hóa-tâm linh đến cảnh quan sinh thái, nghỉ dưỡng. Bắc Ninh đang sở hữu một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh hơn bao giờ hết, xóa bỏ sự chia cắt về không gian hành chính của vùng đất Kinh Bắc xưa. Tại đây hội tụ kho tàng mật độ di tích và di sản văn hóa phi vật thể dày đặc bậc nhất Việt Nam. Sự kết hợp giữa dân ca Quan họ Bắc Ninh (UNESCO) với các loại hình nghệ thuật như Ca trù, hát Then và hơn 1.400 lễ hội, gần 1.450 di tích lịch sử văn hóa, 24 bảo vật quốc gia, 27 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và 8 di sản được UNESCO ghi danh.
Nếu như Bắc Ninh trước đây mạnh về du lịch tâm linh, làng nghề và lễ hội (chùa Phật Tích, đền Đô, làng tranh dân gian Đông Hồ), thì Bắc Giang mang đến mảnh ghép hoàn hảo về du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng với những cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp hùng vĩ tại các địa danh như khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử, khu du lịch sinh thái Suối Mỡ, hồ Khuôn Thần, hồ Cấm Sơn, Rừng nguyên sinh Khe Rỗ, cao nguyên Đồng Cao và các vùng chuyên canh cây ăn quả tại các địa bàn trung du miền núi từ Lục Nam, Lục Ngạn đến Tân Yên, Yên Thế…
Những loại hình di sản văn hoá, phong tục của các tộc người bản địa, hệ thống di tích dày đặc cùng các làng nghề, hệ sinh thái thiên nhiên đa dạng…Là "kho báu" di sản đồ sộ tạo nên nền tảng vững chắc để ngành du lịch khai thác, xây dựng và phát triển những sản phẩm du lịch đặc trưng, phong phú, đáp ứng nhu cầu của du khách trong giai đoạn hiện nay.
Khai thác lợi thế tối ưu hóa hạ tầng kết nối cho phát triển du lịch
Trong năm 2025 du lịch Bắc Ninh đánh dấu bước chuyển quan trọng với sự xuất hiện của chuyến tàu du lịch “Hà Nội 5 cửa ô” đưa du khách từ ga Hà Nội về ga Từ Sơn. Sản phẩm này mở ra hướng liên kết phát triển du lịch bền vững giữa Bắc Ninh - Hà Nội và với các tỉnh phụ cận, đồng thời làm mới cách tiếp cận di sản Kinh Bắc theo hướng trải nghiệm sâu, gắn kết các giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật. Bên cạnh đó, Bắc Ninh đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền, quảng bá và xúc tiến du lịch, kết hợp hài hòa phương pháp truyền thống với nền tảng số nhằm mở rộng độ "phủ sóng" thương hiệu du lịch địa phương. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu tổ chức thành công hàng loạt sự kiện văn hóa - du lịch tạo được sự lan toả lớn như: Tổ chức thành công lễ đón đoàn khách du lịch đầu xuân Bính Ngọ tại đền Đô, lễ đón nhận Bằng UNESCO và Festival Về miền di sản Bắc Ninh 2026; Triển lãm sản phẩm thủ công mỹ nghệ và làng nghề truyền thống; Tổ chức đoàn FAMTRIP “Khám phá miền quê văn hiến Bắc Ninh - Kinh Bắc”; Hội nghị xúc tiến điểm đến du lịch tỉnh Bắc Ninh và tổ chức các Tours du lịch miễn phí “Hành trình du lịch về miền di sản. Tham gia các sự kiện du lịch lớn của quốc gia như: “Chuyến tàu ẩm thực xanh”, “Tàu ẩm thực 3 miền”, bố trí gian hàng trưng bày quảng bá du lịch, sản phẩm làng nghề tại Hội chợ mùa Thu, hội chợ mùa Xuân…
Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025, Bắc Ninh đón 6,3 triệu lượt khách, tăng 26% so với năm 2024, trong đó có 355 nghìn lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch đạt 5.500 tỷ đồng, tăng 13%. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.000 cơ sở lưu trú, gần 100 doanh nghiệp lữ hành và 38 khu, điểm du lịch cấp tỉnh. Từ kết quả này cho thấy, du lịch Bắc Ninh sau sáp nhập đã có những bước chuyển mình đáng kể, khẳng định vai trò và vị thế của du lịch địa phương trong bản đồ du lịch quốc gia.
Định hướng khai thác và phát triển du lịch trong giai đoạn mới
Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, Bắc Ninh xác định du lịch là ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, có vai trò thúc đẩy phát triển văn hóa, thương mại và dịch vụ. Để đạt được mục tiêu này, Bắc Ninh đang có định hướng phát triển các loại hình sản phẩm: Du lịch văn hóa - tâm linh - lễ hội; Du lịch làng nghề - di sản; Du lịch nông thôn - sinh thái - cộng đồng, Du lịch hội nghị (MICE) và du lịch kết hợp giáo dục, thể thao và du lịch kinh tế đêm từ việc tổ chức các chương trình nghệ thuật gắn với khai thác dịch vụ ăn, nghỉ, mua sắm, giải trí về đêm tại các tuyến phố đi bộ phường Kinh Bắc, phường Bắc Giang.
Bắc Ninh cũng định hướng xây dựng các trục du lịch xanh gắn với di sản dọc trục sông Đuống, sông Thương kết nối các điểm tâm linh (chùa Dâu, chùa Bút Tháp) với các điểm du lịch nông nghiệp, sinh thái đường sông; Xây dựng tuyến hành trình di sản Tây Yên Tử kết nối từ các chùa cổ tại Bắc Ninh lên đến đỉnh thiêng Yên Tử, tạo thành một hành trình tâm linh thống nhất và quy mô. Tận dụng thế mạnh của một trung tâm công nghiệp lớn để phát triển du lịch kết hợp hội nghị, triển lãm và nghỉ dưỡng cao cấp với các dự án sân golf (như Việt Yên, Yên Phong).
Cùng với sự chỉ đạo mạnh mẽ của các cấp chính quyền trong đẩy mạnh ban hành đề án, quy hoạch các tuyến điểm du lịch. Tỉnh Bắc Ninh cũng tăng cường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng bản đồ du lịch số tích hợp AI và mã QR tại tất cả các điểm di tích để du khách tự tra cứu thông tin. Tổ chức phát triển chuỗi giá trị và liên kết tour, tuyến với các tỉnh lân cận, kết nối với Hà Nội - Hưng Yên - Hải Phòng - Quảng Ninh theo tuyến du lịch văn hóa - di sản. Phát triển Tour du lịch trong ngày, 2 ngày 1 đêm, đến từ Hà Nội cho đối tượng khách quốc tế. Ưu tiên phục dựng - bảo tồn - khai thác các di tích cấp quốc gia, không để xuống cấp. Lồng ghép các giá trị văn hóa vào chương trình tour theo hướng sống động, hấp dẫn. Khuyến khích du lịch không rác thải, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường. Hỗ trợ xây dựng “Làng du lịch xanh” với quy chuẩn cảnh quan, môi trường, sinh hoạt gắn bảo tồn văn hoá với phát triển sinh kế bền vững tại các làng nghề, làng người dân tộc thiểu số truyền thống.
Với sự cộng hưởng nguồn lực sau sáp nhập, Bắc Ninh đang vững vàng trên lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương văn minh, hiện đại và giàu bản sắc. Bắc Ninh phấn đấu đến năm 2030 đón khoảng 10 triệu lượt khách du lịch; tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 10.000 tỷ đồng; hình thành ít nhất 01 khu du lịch quốc gia, 02 khu du lịch cấp tỉnh và khoảng 10 điểm du lịch được công nhận. Ngành du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương và hy vọng Bắc Ninh sẽ trở thành điểm du lịch “ phải đến” trong tương lai, và du lịch Bắc Ninh sẽ định vị được thương hiệu trong bản đồ du lịch Việt Nam./.
Hà Yến
